“Giao thoa” – Triển lãm nghệ thuật Việt Nam – Philippines: khi hội họa trở thành cầu nối văn hóa.

Chiều 17/10/2025, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam – Philippines với chủ đề “Giao thoa”, do Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội phối hợp tổ chức.

Tham dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông; Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Cộng hòa Philippines tại Việt Nam – Ngài Meynardo Los Banos Montealegre; đại diện Bộ Ngoại giao, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Hội Mỹ thuật Việt Nam, cùng đông đảo họa sĩ, nhà nghiên cứu, sinh viên và công chúng yêu nghệ thuật Thủ đô.

Triển lãm được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Philippines và Việt Nam, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình hợp tác văn hóa – nghệ thuật giữa hai nước, đồng thời khẳng định vai trò của nghệ thuật như nhịp cầu gắn kết tình hữu nghị giữa hai dân tộc Đông Nam Á.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Tạ Quang Đông bày tỏ niềm vinh dự được tham dự sự kiện giàu ý nghĩa này, đồng thời đánh giá cao sáng kiến của Đại sứ quán Philippines tại Hà Nội trong việc tổ chức một triển lãm mang đậm tính nhân văn và trí tuệ. Ông nhấn mạnh:

“Với chủ đề Giao thoa, triển lãm đã mang đến một cuộc đối thoại nghệ thuật tinh tế giữa hai nền văn hóa. Các tác phẩm không chỉ phản ánh lịch sử và bản sắc phong phú của hai quốc gia, mà còn thể hiện sự hội tụ của những tâm hồn nghệ thuật đồng điệu. Tôi tin rằng triển lãm này sẽ trở thành cầu nối văn hóa bền vững, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau và củng cố quan hệ Đối tác Chiến lược giữa Việt Nam và Philippines.”

Ngài Đại sứ Meynardo Los Banos Montealegre cũng phát biểu đầy xúc cảm, khẳng định nghệ thuật là ngôn ngữ chung của nhân loại – một phương tiện giao tiếp vượt qua mọi ranh giới:

“Nghệ thuật là một trong những hình thức đối thoại thuần khiết nhất. Nó vượt qua biên giới và rào cản ngôn ngữ để kết nối con người. Thông qua màu sắc và hình ảnh, chúng ta chia sẻ những giá trị, niềm tin, khát vọng và tinh thần. Trong dịp kỷ niệm 10 năm quan hệ Đối tác Chiến lược giữa hai nước, việc chọn nghệ thuật làm ngôn ngữ kết nối mang ý nghĩa sâu xa – bởi đó chính là cây cầu dẫn dắt chúng ta đến sự thấu hiểu và hòa hợp.”

Triển lãm “Giao thoa” không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà còn là tuyên ngôn nghệ thuật về đối thoại và kết nối nhân văn. Ở đây, nghệ thuật được nhìn nhận như ngôn ngữ thuần khiết nhất của tinh thần, vượt khỏi biên giới chính trị hay tôn giáo, để chạm đến tầng sâu bản thể con người.

Nếu ngoại giao mang sức mạnh của lý trí và tầm nhìn chính trị, thì mỹ thuật là cầu nối của cảm xúc và trực giác, nơi con người tìm thấy sự thấu hiểu bằng hình, khối và sắc độ – thứ ngôn ngữ vượt qua mọi giới hạn của chữ nghĩa.

Triển lãm giới thiệu 32 tác phẩm của hai họa sĩ: Nhất Quý (Việt Nam) và Manny Garibay (Philippines) – hai thế giới nghệ thuật tưởng chừng xa cách, nhưng lại gặp nhau ở điểm chung: con người là trung tâm của sáng tạo.

Manny Garibay, một trong những tên tuổi hàng đầu của mỹ thuật đương đại Philippines, dùng hình thể và mảng màu mạnh để chất vấn xã hội. Trong tranh ông, những hình người thô ráp ẩn chứa chiều sâu triết lý, thể hiện tư duy phản biện và tính nhân bản trong bối cảnh hậu thuộc địa. Tác phẩm của Garibay là “ký ức thị giác” về thân phận, niềm tin và khát vọng – nơi ánh sáng tinh thần soi rọi bóng tối đời sống.

Riêng với Nhất Quý, xuất thân từ vùng đất Huế – cái nôi của mỹ cảm phương Đông, anh lựa chọn sơn dầu như một ngôn ngữ của sự tĩnh lặng và chiêm nghiệm nội tâm. Trong tranh anh, thiên nhiên và con người không tồn tại tách biệt mà thấm vào nhau trong những lớp màu dịu, trầm, tạo nên không gian thị giác mang âm hưởng thiền định. Mỗi mảng màu, mỗi đường nét như giữ lại một phần ký ức văn hóa Việt – nhẹ, sâu, mà thấm. Sự mềm mại trong xử lý sơn dầu, bố cục tiết chế và gam màu hướng nội tạo nên một “giọng nói nội tâm” rất Á Đông – biểu hiện của nội lực và chiều sâu tâm hồn.

Cuộc gặp gỡ giữa Garibay và Nhất Quý – một bên là cường độ biểu hiện, một bên là độ tĩnh cảm xúc – đã tạo nên một đối thoại thị giác mang chiều kích triết học: “Giao thoa giữa động và tĩnh, giữa biểu hiện và ẩn giấu, giữa tiếng nói xã hội và tiếng nói tâm linh.”

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngoại giao văn hóa trở thành phương thức tinh tế để các quốc gia bày tỏ bản sắc và xây dựng niềm tin. Triển lãm “Giao thoa” là minh chứng cho vai trò ngày càng sâu sắc của nghệ thuật trong quan hệ quốc tế, nơi hình ảnh và cảm xúc trở thành sứ giả.

Thông qua các tác phẩm, Việt Nam và Philippines không chỉ giới thiệu nền nghệ thuật đương đại, mà còn gửi đi thông điệp về tôn trọng khác biệt và khát vọng cùng phát triển. Ở đây, mỹ thuật không chỉ là sản phẩm cá nhân, mà là công cụ ngoại giao mềm (soft power) – biểu trưng cho tri thức, bản sắc và nhân văn.

Trong không gian triển lãm, mỗi tác phẩm là một mảnh tư tưởng của thời đại. Nếu Garibay chất vấn con người trong xã hội hiện đại, thì Nhất Quý đối thoại với con người bên trong chính mình. Sự tương phản ấy, khi đặt cạnh nhau, tạo nên trường năng lượng thẩm mỹ – nơi trí tuệ và cảm xúc tương tác, đối lập mà hòa hợp.

“Giao thoa” vì thế không chỉ là sự gặp gỡ giữa hai nền hội họa, mà còn là sự giao thoa giữa hai phương thức tư duy: Một tư duy hướng ngoại, phản chiếu đời sống xã hội, kêu gọi nhận thức; Một tư duy hướng nội, tìm kiếm sự tĩnh lặng, chữa lành và thiền định.

Hai thái cực ấy bổ sung cho nhau, mở ra diễn ngôn mới của nghệ thuật châu Á đương đại, nơi người nghệ sĩ không chỉ là người vẽ, mà là người kiến tạo ý nghĩa cho thời đại mình sống.

Triển lãm không dừng lại ở việc trưng bày 32 tác phẩm, mà là lời khẳng định rằng nghệ thuật là con đường bền vững nhất để các dân tộc hiểu và tôn trọng nhau. Khi màu sắc Việt Nam hòa cùng tiết tấu Philippines, đó không chỉ là sự kết hợp hình ảnh, mà là sự hòa quyện của ký ức, bản sắc và khát vọng nhân văn.

Trong thế giới hôm nay – nơi ranh giới văn hóa trở nên mong manh – “Giao thoa” là biểu hiện của trí tuệ toàn cầu, nơi hội họa vượt lên trên thẩm mỹ để trở thành ngoại giao tinh thần, nuôi dưỡng đối thoại, cảm thông và hòa bình.